İşverenlerin en sık yaptığı 5 SGK hatası ve cezaları

SGK denetimlerinde çıkan cezaların büyük kısmı kötü niyetten değil, süre kaçırmaktan ve belgesiz işlemden doğar. 5510 sayılı Kanun'a göre işveren, çalışanını zamanında bildirmek, gerçek ücreti üzerinden prim ödemek ve eksik günleri belgeyle açıklamak zorundadır. Aşağıdaki beş hata, uygulamada en sık karşılaştıklarımızdır.

1. İşe giriş bildirgesini geç vermek

Çalışan işe başlamadan en az bir gün önce SGK'ya bildirilmelidir (5510 s. Kanun, md. 8). "Önce bir deneyelim, sonra bildiririz" yaklaşımı, denetimde kayıt dışı çalıştırma sayılır.

Ceza 102. maddeye göre uygulanır; 2026'da geç ya da hiç verilmeyen her bildirge için sigortalı başına 33.030 TL'dir.

2. Eksik günleri belgesiz bildirmek

Çalışan ay içinde 30 günden az çalıştıysa, eksik günün nedeni belgeyle gösterilmelidir. Belgesiz eksik gün, denetimde geçersiz sayılabilir; prim farkı ve ceza çıkar.

Saklanması gereken belgeler: puantaj kayıtları, ücretsiz izin dilekçeleri, sağlık raporları, kısmi süreli iş sözleşmeleri.

3. Ücreti gerçeğinden düşük göstermek

Prim, çalışana fiilen ödenen ücret üzerinden bildirilmelidir (md. 80). Bordroda asgari ücret görünürken banka hesabına daha fazlası yatıyorsa, fark geriye dönük olarak prim, gecikme zammı ve idari para cezasıyla birlikte tahsil edilir. Banka kayıtları artık denetimde ilk bakılan yerdir.

4. Çalışmayan birini sigortalı göstermek

Gerçekte çalışmayan bir yakını ya da tanıdığı sigortalı göstermek sahte sigortalılıktır. Tespit edilirse bildirimler iptal edilir, kişiye yapılmış ödemelerin geri alınması gündeme gelir ve işverene ağır idari yaptırım uygulanır.

5. Alt işverenlik ilişkisini yanlış kurmak

Alt işveren, asıl işin bir bölümünü ancak işletmenin ve işin gereği ya da teknolojik nedenlerle üstlenebilir (4857 s. İş Kanunu, md. 2). Bu şartlar yoksa ilişki muvazaalı sayılır ve alt işverenin çalışanları baştan itibaren asıl işverenin işçisi kabul edilir; prim ve işçilik alacakları asıl işverene döner.

Beş maddelik kontrol listesi

Yeni çalışanı işe başlatmadan önce bildirin; bildirgeyi aynı gün değil, bir gün önce verin.
Bordrodaki ücretle banka ödemesini eşitleyin.
Her eksik gün için belgeyi aynı ay dosyaya koyun.
Çalışmayan kimseyi sigortalı göstermeyin.
Alt işveren sözleşmelerini yazılı yapın ve kapsamını kontrol ettirin.

Bu işlerin aylık takibini istiyorsanız SGK ve işveren yükümlülükleri ile bordro ve özlük sayfalarımıza bakabilirsiniz. Brüt-net hesabı için maaş hesaplama aracı açık.